Home | Cẩm nang chăm sóc trẻ | Phân biệt Sốt xuất huyết – Sốt phát ban và Sởi

Phân biệt Sốt xuất huyết – Sốt phát ban và Sởi

Sốt phát ban và sởi có những triệu chứng ban đầu tương đối giống nhau. Điều này dễ khiến các mẹ nhầm lẫn, bối rối và lo lắng khi con có các biểu hiện bệnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp phân biệt sốt xuất huyết – sốt phát ban và sởi để có hướng xử lý thích hợp.

1. Nguyên nhân

Sốt phát ban hay còn gọi Nguyên nhân phổ biến nhất của sốt phát ban là virus herpes 6 (HHV6), nhưng nguyên nhân cũng có thể là virus herpes 7 (HHV7). Giống như các bệnh do virus khác, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường, sốt phát ban lây lan từ người sang người qua tiếp xúc với chất tiết đường hô hấp của người bị nhiễm bệnh hoặc nước bọt.

Bệnh sởi gây ra do siêu vi sởi. Bệnh này hay lây đến nỗi 90% những người tiếp xúc với bệnh nhân sẽ bị lây sởi nếu chưa chích ngừa. Siêu vi sởi có ở mũi và cổ họng của bệnh nhân. Họ thường đã có thể lây bệnh cho người khác 4 ngày trước khi vết đỏ xuất hiện. Khi bệnh nhân ho, hắt xì, hay nói chuyện, những giọt nước nhỏ xíu có chứa siêu vi sẽ bắn ra không khí và người khác có thể hít vào hoặc những giọt này có thể rơi xuống một nơi nào đó như mặt bàn, điện thoại…Khi ta sờ vào những nơi này và đưa tay lên mũi hay miệng, ta sẽ bị lây bệnh. Một khi siêu vi sởi vào cơ thể bệnh nhân, chúng thường mọc vào trong những tế bào đằng sau cổ họng và phổi. Sau đó bệnh sẽ lan khắp cơ thể kể cả hệ hô hấp và da.

1

2. Triệu chứng

Sốt phát ban thường gặp ở trẻ 2 tuổi, đôi khi gặp ở người lớn. Hầu hết trẻ vào mẫu giáo đều đã một lần bị sốt phát ban. Triệu chứng thường gặp: Trẻ sốt cao đột ngột (39-40oC). Sau khi giảm sốt 2-3 ngày, ban mới xuất hiện. Phát ban bao gồm nhiều điểm nhỏ màu hồng, mịn. Không nổi gồ, có thể có một vòng trắng quanh một số điểm. Ban thường bắt đầu mọc từ mặt, nhanh chóng lan xuống thân, cánh tay, chân sau đó mới biến mất. Trong vòng 24 giờ ban mọc khắp người, chỉ sau 2-3 ngày là bay hết.

Với bệnh sởi: giai đoạn khởi phát trẻ sốt nhẹ hoặc vừa, sau sốt cao. Trẻ có thể có biểu hiện viêm long đường hô hấp: Xuất tiết dịch mũi, họng nhiều đờm;  Niêm mạc mắt đỏ, chảy nước mắt, mắt có gỉ kèm nhèm, sưng nề mi mắt. Sau 3-4 ngày ban mọc theo trình tự lúc đầu xuất hiện ở sau tai, sau đó lan ra mặt, cổ, xuống ngực, bụng và toàn thân. Ban đỏ sần hơi gồ lên mặt da. Ban có thể mọc ở bên trong niêm mạc (nội ban): ở đường tiêu hóa gây rối loạn tiêu hóa, đi lỏng, ở phối gây viêm phế quản, ho. Toàn thân: khi ban bắt đầu mọc, toàn thân nặng lên, sốt cao hơn, mệt hơn. Khi ban mọc đến chân nhiệt độ giảm dần, triệu chứng toàn thân giảm dần rồi hết. Ban bay theo thứ tự từ mặt đến thân mình và chi, để lại các nốt thâm có tróc da mỏng, mịn kiểu bụi phân hay vảy cám. Những chỗ da thâm của ban bay và chỗ da bình thương tạo nên màu da loang lổ gọi là dấu hiệu “vằn da hổ” đó là dấu hiệu để truy chẩn đoán.

3. Cách chăm sóc bệnh nhân?

Sốt phát ban: Thường thì chúng ta không cần làm gì cả, chỉ chờ cho hết bệnh. Tuy nhiên, sốt cao có thể làm cho người bệnh khó chịu, có thể cho trẻ uống thuốc acetaminophen (Tylenol) hay ibuprofen (Advil, Motrin..) để giảm bớt sốt. Không nên cho trẻ uống aspirin vì có thể làm trẻ dễ bị chứng Reye’s syndrome là một bệnh nặng. Nên cho bệnh nhân uống nhiều nước, nằm nghỉ.

Với trẻ bệnh sởi: để hạ sốt, có thể chườm nước ấm cho trẻ, sử dụng thuốc hạ sốt thông thường (Paracetamol). Ngoài ra, một số thuốc sử dụng đề điều trị triệu chứng như an thần, thuốc ho, long đờm, kháng histamin (Dimedron, Pipolphen), sát trùng mũi họng (nhỏ mắt nhỏ mũi bằng dung dịch Chloromycetin, Argyrol…). Kháng sinh chỉ dùng khi có bội nhiễm và dùng cho trẻ dưới 2 tuổi và trẻ suy dinh dưỡng. Khi có biến chứng, tức là trẻ bị sốt lại sau khi ban lặn thì nên đưa người bệnh tới cơ sở y tế ngay để khám và điều trị.

4. Phòng bệnh

Một số loại sốt phát ban như sốt phát ban do sởi, sốt phát ban do rubella… có thể phòng ngừa được bằng vaccine. Vaccine phòng sởi có thể được tiêm phòng khi trẻ được 9 tháng tuổi theo chương trình tiêm chủng mở rộng. Bệnh rubella, quai bị và sởi có thể phòng ngừa được bằng cách tiêm hai liều vaccine MMR (3 trong 1), liều thứ nhất khi trẻ được 12 tháng tuổi và tiêm nhắc liều thứ 2 khi trẻ được 4 – 6 tuổi.

ho-cam1

2 1